Hoe ga je verantwoord om met wearables?

Wearables zijn kleine draagbare apparaatjes die iets meten aan je lichaam of gedrag. Denk aan een smartwatch, een fitnesstracker of een slaapring. Meer weten over wat wearables precies zijn? Lees hier meer.

Wearables kunnen verschillende voordelen hebben

Een wearable geeft je informatie over je gezondheid en leefstijl. Je krijgt een overzicht van hoeveel je beweegt, hoelang je hebt geslapen en wat je hartslag is. Dat kan motiverend werken, en bijvoorbeeld zorgen voor meer beweging.

Wearables kunnen nog meer voordelen hebben. Daarover lees je meer in dit artikel.

Het is daarom belangrijk om bewust met je wearable om te gaan. Zo kun je de voordelen van een wearable benutten, zonder dat de cijfers, meldingen of zorgen de overhand krijgen.

Hoe je een wearable gebruikt, bepaalt voor een groot deel wat hij je oplevert. De cijfers kunnen je motiveren, maar ook frustreren. Het gaat er dus om hoe je met de informatie omgaat.

Zie je dat je weinig hebt bewogen, dan kun je denken: “ik ga zo nog even wandelen.” Of: “ik haal mijn doel weer niet, het lukt me nooit.” Het is dezelfde meting, maar het effect op hoe je je voelt verschilt enorm. Onderzoek wijst zelfs uit dat een sterke focus op de getallen kan omslaan in stress en perfectionisme⁴Baron, K. G., Abbott, S., Jao, N., Manalo, N., & Mullen, R. (2017). Orthosomnia: Are some patients taking the quantified self too far? Journal of Clinical Sleep Medicine, 13(2), 351–354. https://doi.org/10.5664/jcsm.6472 . De voordelen zijn het grootst als je de gegevens gebruikt als steun bij je doelen, en niet als oordeel.

Een wearable werkt vooral goed wanneer de informatie je helpt. Merk je dat je voortdurend controleert, je zorgen maakt over kleine afwijkingen of druk voelt om iedere dag een doel te halen? Dan kan de wearable juist onrust geven.

Hieronder vind je een paar praktische tips om verantwoord met wearables om te gaan.

• Gebruik gegevens als informatie, niet als oordeel. Een lagere slaapscore betekent niet direct dat je een slechte nacht had. Vertrouw daarom ook op hoe je je voelt. Dit geldt ook andersom: geeft de wearable mooie resultaten, maar voel je je niet goed? Neem deze signalen serieus en luister naar je lichaam.
• Ben je te veel bezig met je slaapscore en slaap je er juist slecht door? Dan kan het helpen om de slaaptrackerfunctie tijdelijk uit te zetten. Of je wearable ’s nachts af te doen.
• Stel doelen die bij jou passen, en bouw eventueel rustig op. Loop je nu gemiddeld 5.000 stappen per dag? Probeer dan eerst naar 5.500 of 6.000 stappen te gaan. Houd ook rekening met rustdagen en met je eigen situatie. Iemand die herstelt van een blessure heeft andere doelen nodig dan iemand die traint voor een sportwedstrijd. Een doel hoort je te helpen en niet voor extra druk te zorgen.
• Neem af en toe een pauze van je wearable. Een dag zonder tracker kan je helpen om te voelen wat je echt nodig hebt.
• Vergelijk jouw scores en gegevens het liefst zo min mogelijk met die van anderen. De gegevens van een ander zeggen niets over wat goed is voor jou.
• Praat met een professional als je gegevens iets laat zien waar je je zorgen over maakt. Een huisarts kan beoordelen of er echt iets aan de hand is.
• Merk je dat je door je wearable vaker afgeleid bent door meldingen? Pas dan je instellingen aan en beperk meldingen tot wat echt belangrijk is, of zet ze helemaal uit. Zo blijf je zelf bepalen wanneer je bereikbaar bent.
• Tips voor je privacy: ga naar de instellingen van je telefoon en controleer welke machtigingen de wearable-app heeft, zoals toegang tot je locatie of contacten. Zet uit wat je niet nodig hebt. Wees ook voorzichtig met andere apps die je koppelt aan je wearable, zoals een voedings- of meditatie-app: die krijgen daarmee ook toegang tot je gezondheidsgegevens.
• Voor ouders of verzorgers: praat met je kind over wat de gegevens wel en niet betekenen. En houd in de gaten of een wearable niet voor extra druk zorgt.

Een wearable hoort je te ondersteunen. Het is verstandig om het gebruik aan te passen of tijdelijk te stoppen wanneer het apparaat vooral negatieve gevolgen heeft.

Let bijvoorbeeld op signalen zoals:

• je maakt je regelmatig zorgen over normale schommelingen;
• je controleert de gegevens steeds opnieuw;
• je slaapt slechter door je slaapscore;
• je beweegt door terwijl je pijn hebt of rust nodig hebt;
• je voelt je schuldig wanneer je een doel niet haalt;
• bewegen voelt steeds meer als een verplichting;
• je bent voortdurend afgeleid door meldingen;
• cijfers hebben een negatieve invloed op je lichaamsbeeld of eetgedrag.

Zet in dat geval bepaalde functies of meldingen uit, stel andere doelen in of draag de wearable tijdelijk niet. Blijven de zorgen bestaan of beïnvloeden ze je dagelijks leven? Bespreek dit dan met je huisarts of een andere deskundige.

Kortom

Wearables kunnen een fijne toevoeging zijn als je bewuster wilt leven of je gezondheid wilt bijhouden. Ze kunnen motiveren, informeren en soms geruststellen. Maar ze kunnen ook stress geven als je er te veel waarde aan hecht. Ook meet een wearable niet alles en en kan het niet altijd bepalen wat in jouw situatie gezond of verstandig is.

Het gaat erom dat jij de baas blijft over de gegevens, en niet andersom. Gebruik een wearable als hulpmiddel. En vertrouw ook vooral op wat je zelf voelt: dat is waardevoller dan welke score dan ook.