Heb je vragen over digitale balans? Neem dan anoniem contact met ons op door te bellen of te mailen (info@digitalebalans.nl). Ook kun je meteen je vraag stellen via het formulier op de website.
AI-chatbots kunnen in sommige gevallen een rol spelen bij zelfhulp. Maar ze hebben ook veel nadelen die een grote invloed kunnen hebben. In dit artikel lees je wat chatbots wel en niet kunnen betekenen voor jouw welzijn.
De belangrijkste punten op een rij:
Heb je een vraag over dit onderwerp? Neem contact met ons op.
AI-chatbots zijn computerprogramma’s die gesprekken kunnen voeren. Je typt een vraag of verhaal, en de chatbot reageert met een antwoord dat lijkt op hoe een mens zou reageren. Bekende voorbeelden zijn ChatGPT, Claude, Gemini en Copilot. Deze chatbots worden steeds beter in het voeren van gesprekken die menselijk aanvoelen.
AI-chatbots hebben eigenschappen die het aantrekkelijk maken om daar hulp te zoeken. Hieronder lees je enkele voorbeelden.
Een groot voordeel is dat AI-chatbots 24/7 beschikbaar zijn. Midden in de nacht wakker met piekerende gedachten? Je kunt niet altijd een vriend bellen, maar een chatbot is er wel altijd. Voor sommige mensen kan het helpen om hun zorgen op te schrijven en er een reactie op te krijgen, ook als het maar een computerprogramma is.
AI-chatbots oordelen niet. Ze worden niet boos of teleurgesteld en raken niet verveeld. Voor mensen die zich schamen voor hun gedachten of gevoelens kan dit een veilige plek bieden om dingen uit te spreken. Soms is het eerste stapje om iets hardop (of getypt) te zeggen al waardevol.
Door je verhaal aan een chatbot te vertellen, kun je je gedachten helpen ordenen. Het opschrijven van wat je dwarszit kan al helpen. Je ziet dingen dan soms duidelijker. En wanneer de chatbot vragen stelt of dingen samenvat voor je, kan dat je helpen om je situatie vanuit een ander perspectief te bekijken.
AI-chatbots kunnen je informatie geven over bijvoorbeeld omgaan met stress, ademhalingsoefeningen, of het herkennen van negatieve gedachten. Ze kunnen ook tips geven over hoe je met moeilijke situaties om kunt gaan. Dit kan nuttig zijn om meer over jezelf te leren. Maar belangrijk is wel dat je alleen betrouwbare informatie en tips over mentale gezondheid opvolgt. Het is bekend dat AI-chatbots soms foute informatie of slechte adviezen geven, en dat kan grote gevolgen hebben.
Voor betrouwbare informatie, advies en ondersteuning kun je terecht bij de website Mentaal Vitaal. Je kunt ook contact opnemen met de Info- en advieslijn van Mentaal Vitaal (tel. 0900-1994).
Hoewel AI-chatbots dus soms een eerste verlichting kunnen brengen als je ergens mee zit, zijn er ook grote beperkingen en risico’s waar je je bewust van moet zijn.
AI-chatbots praten soms alsof ze mee kunnen voelen, maar ze voelen niet écht mee. Ze begrijpen niet wat je doormaakt. Ze herkennen patronen in je taal en reageren op basis daarvan. Chatbots hebben geen emoties of echt begrip van je situatie.
Dit kan ervoor zorgen dat je júist geen verbinding voelt: je denkt dat je gehoord wordt, maar eigenlijk praat je tegen een programma dat doet alsof het je begrijpt. Voor sommige mensen kan dit op de lange termijn juist eenzamer maken in plaats van minder eenzaam.1Fang, C. M., Liu, A. R., Danry, V., Lee, E., Chan, S. W. T., Pataranutaporn, P., Maes, P., Phang, J., Lampe, M., Ahmad, L., & Agarwal, S. (2025). How AI and human behaviors shape psychosocial effects of extended chatbot use: A longitudinal randomized controlled study. arXiv. https://doi.org/10.48550/arXiv.2503.17473
AI-chatbots kunnen fouten maken. Ze kunnen verkeerde informatie geven over mentale gezondheid. Of advies dat niet bij jouw situatie past. Soms kunnen ze zelfs schadelijke dingen zeggen zonder het te beseffen.
Maar hoe komt het dat AI-chatbots foute of schadelijke informatie geven? Dit heeft te maken met hoe AI werkt. AI leert van grote hoeveelheden informatie waarin ook fouten, vooroordelen en verouderde informatie kunnen zitten. Daarnaast reageert een chatbot op hoe jij je vraag stelt. Een chatbot geeft meteen het antwoord, zonder te checken of hij je goed begrijpt of eerst doorvraagt. In veel gevallen is dat juist nodig om je beter te helpen.
Ook zijn er gevallen bekend van chatbots die mensen hielpen om in negatieve gedachten te blijven hangen. Of die niet zagen hoe ernstig de situatie van iemand was2American Psychological Association. (2025). Health advisory: Use of generative AI chatbots and wellness applications for mental health. https://www.apa.org/topics/artificial-intelligence-machine-learning/health-advisory-chatbots-wellness-apps en Olsen, S. G., Reinecke-Tellefsen, C. J., & Østergaard, S. D. (2026). Potentially harmful consequences of artificial intelligence (AI) chatbot use among patients with mental illness: Early data from a large psychiatric service system. Acta Psychiatrica Scandinavica, 153(4), 301–303. https://doi.org/10.1111/acps.70068. Dit is gevaarlijk, vooral voor mensen die het al moeilijk hebben.
Wanneer je persoonlijke dingen deelt met een AI-chatbot, deel je die informatie met een (vaak Amerikaans) bedrijf. Veel bedrijven zeggen dat ze je privacy belangrijk vinden. Maar het is moeilijk te weten wat er precies met je gegevens gebeurt. Worden ze gebruikt om de AI-modellen verder mee te trainen? Kunnen werkgevers van die bedrijven je gesprekken lezen? Dit zijn belangrijke vragen om over na te denken.
Daarnaast zijn niet alle chatbots even betrouwbaar. Sommige apps of websites zeggen dat ze een ’therapie-chatbot’ zijn. Maar ze hebben misschien geen goede beveiliging, waardoor de dingen die jij zegt tegen de chatbot op straat kunnen komen te liggen.
Het risico bestaat dat mensen AI-chatbots gaan gebruiken als vervanging voor echt menselijk contact. Maar echte verbinding met andere mensen is heel belangrijk voor je welzijn. Een chatbot kan een gesprek nadoen. Maar het kan nooit de waarde van een écht gesprek met een vriend, familielid of hulpverlener vervangen.
Als je merkt dat je liever met een chatbot praat dan met echte mensen, is dat een signaal om stil bij te staan. Alleen zijn is niet goed voor je mentale gezondheid. Ook al voelt contact met een chatbot makkelijker.
AI-chatbots zijn geen psychologen, therapeuten of andere hulpverleners. Ze hebben geen opleiding gehad in mentale gezondheidszorg. Ze kunnen niet zeggen wat er met je aan de hand is of weten wat je het beste kunt doen in jouw situatie. Ze weten ook niet wanneer je écht professionele hulp nodig hebt.
Omdat er voordelen en risico’s zijn, is het belangrijk om goed na te denken wanneer je AI-chatbots wel of niet gebruikt voor zelfhulp.
Als je het moeilijk hebt met je mentale gezondheid, is AI enkel een tijdelijke hulp, geen oplossing. Zoek tegelijkertijd ook door naar menselijke (professionele) steun. Jouw welzijn is te belangrijk om aan een computerprogramma over te laten. De tips hieronder kunnen je helpen:
Wil je meer weten over AI? Bekijk dan ook ons artikel Wat is AI en hoe werkt het?
Wil je meer weten over digitale balans in jouw situatie? Voor jezelf, voor je kind of een andere naaste? Onze experts helpen je graag verder. Je kunt anoniem met ons bellen of mailen. Via de website kun je ook een terugbelverzoek achterlaten of meteen je vraag stellen.
Geopend op maandag t/m donderdag
van 09:00-12:00
Laat je nummer achter en we bellen je gratis terug!
Mails beantwoorden we binnen 5 werkdagen: info@digitalebalans.nl
AI-chatbots kunnen je ondersteunen, maar zijn nooit een vervanging voor professionele hulp.
