Tips voor slim AI-gebruik

Steeds meer mensen gebruiken AI voor school, studie of werk. AI kan je namelijk tijd besparen en helpen bij lastige taken. Maar onderzoek laat zien dat er een risico is. Als je veel AI gebruikt, laat je je eigen brein minder werken. Het gevolg? Je wordt minder goed in kritisch denken en problemen oplossen. De Hersenstichting heeft er zelfs een challenge aan gewijd: Liever moe dan lui. Het is dus belangrijk om je hersenen aan het werk te blijven zetten.

Gelukkig kun je ‘luie hersenen’ voorkomen. Met de juiste aanpak gebruik je AI als een krachtig hulpmiddel, zonder dat je eigen vaardigheden eronder lijden. Hieronder vind je zes tips die je kunnen helpen met slim en verantwoord gebruik van AI.

Tips voor slim AI-gebruik

Hoe gebruik je AI terwijl je zelf blijft leren en je brein actief blijft? Hier zijn tips op basis van het onderzoek:

Voordat je AI om hulp vraagt, neem even de tijd om zelf na te denken. Wat weet je al? Waar loop je precies vast? Door eerst zelf te proberen, activeer je je hersenen en onthoud je de stof beter.

Probeer bijvoorbeeld tien minuten zelf aan een probleem te werken voordat je AI inschakelt. Schrijf op waar je vastloopt. Zo weet je precies welke hulp je nodig hebt.

Leren gebeurt juist door te worstelen met moeilijke dingen. Als je meteen naar het antwoord grijpt, sla je deze belangrijke stap over. Je hersenen hebben die inspanning nodig om nieuwe verbindingen te maken.

Laat AI een concept uitleggen in plaats van de oplossing te geven.

Onderzoek laat zien dat een AI-tutor die hints geeft in plaats van directe antwoorden, veel betere leerresultaten oplevert. Je blijft zelf actief nadenken en begrijpt de stof dieper.¹Bron: Without Guardrails, Generative AI Can Harm Education – Center for Health Incentives and Behavioral Economics (CHIBE)

Tip! Gebruik bijvoorbeeld de volgende prompt (jouw uitleg of vraag in de AI-tool) als je wilt dat AI je helpt iets nieuws te leren:

“Hé chat, ik wil meer weten over…[je vraag] maar ik wil niet gelijk het antwoord. Geef mij een paar hints zodat ik er zelf over kan nadenken.”

AI maakt fouten. Soms klinkt een antwoord overtuigend, maar klopt het toch niet. Neem AI-antwoorden nooit zomaar voor waar aan. Check belangrijke feiten bij betrouwbare bronnen. Vraag jezelf af: klopt dit met wat ik al weet? Kijk of de AI bronnen noemt en controleer die. En bij twijfel: zoek het op via een andere bron!

Door informatie te controleren, train je ook je kritisch denkvermogen. Je leert onderscheid maken tussen betrouwbare en onbetrouwbare informatie. Dit is een vaardigheid die je je hele leven nodig hebt.

Neem geen genoegen met het eerste antwoord! Vraag door, vraag om verduidelijking, of vraag AI om het vanuit een ander perspectief te bekijken. Vraag bijvoorbeeld: “Kun je dit eenvoudiger uitleggen?”, “Wat zijn de nadelen van deze aanpak?” of “Zijn er ook redenen waarom het misschien anders in elkaar zit?” Zo krijg je een completer beeld.

Door vragen te stellen blijf je actief betrokken. Je traint jezelf om niet alles klakkeloos te accepteren. Bovendien leer je zo om onderwerpen van meerdere kanten te bekijken!

Laat AI je werk beoordelen in plaats van het werk voor je te doen. Schrijf eerst zelf een tekst, maak zelf een opzet, of bedenk zelf een oplossing. Vraag daarna AI om feedback.

Schrijf bijvoorbeeld eerst zelf een samenvatting of een antwoord. Vraag daarna: “Wat kan ik hieraan verbeteren?” of “Welke punten mis ik?” Verwerk de feedback zelf in je werk.

Je leert toch het meest door zelf te doen en dan feedback te krijgen. Als AI het werk voor je doet, mis je de kans om te oefenen. Door zelf te schrijven of denken en daarna te verbeteren, onthoud je de stof veel beter.

Sta af en toe stil bij hoe je AI gebruikt. Vraag jezelf af: help ik mezelf hiermee, of maak ik het mezelf te makkelijk? Stel jezelf vragen zoals: Heb ik vandaag iets geleerd, of heb ik alleen antwoorden gekopieerd? Kan ik dit onderwerp nu uitleggen aan iemand anders? Zou ik dit ook zonder AI kunnen? Wees eerlijk naar jezelf.

Als je eerlijk bij jezelf checkt hoe het gaat, zie je beter wat je zelf denkt en leert. Je merkt sneller of je eigenlijk te veel AI gebruikt. Zo kun je bijsturen voordat je brein er lui van wordt!