Sociale media detox: werkt het écht?

Het woord ‘detox’ betekent letterlijk ontgiften. Bij een sociale media detox stop je tijdelijk met het gebruiken van sociale media. Bijvoorbeeld een dag, week of maand.

Mensen doen dit om:

• even afstand te nemen;
• minder afleiding en prikkels te ervaren;
• meer tijd over te houden voor andere dingen;
• zich minder opgejaagd of gestrest te voelen;
• weer controle te krijgen over het gebruik van sociale media;
• niet steeds geconfronteerd te worden met perfecte of onrealistische beelden.

Steeds vaker ontstaan er initiatieven om offline tijd te stimuleren, zoals telefoonvrije cafés of evenementen. Het doel? Je even loskoppelen van de digitale wereld en ruimte creëren voor echte ontspanning.

Het korte antwoord: niet altijd en meestal niet lang.

Voor sommigen kan een pauze van sociale media als een opluchting voelen, terwijl anderen er juist ongelukkiger van worden. Hoe komt dat?

Sommige mensen hebben door een sociale media detox meer contact met familie en vrienden en gaan andere activiteiten doen, zoals sporten¹Liu, Y., Mohamad, E. M. W., Azlan, A. A., & Tan, Y. (2025). Am I Happier Without You? Sociale media Detox and Well-Being: A Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials. Behavioral Sciences, 15(3), 290. https://doi.org/10.3390/bs15030290. Dit kan een positief effect hebben op hoe je je voelt.

Maar sociale media vervullen voor veel mensen ook een belangrijke functie. Denk aan vermaak, steun krijgen van anderen (zeker als je die steun in je offline omgeving mist) of mogelijkheden om activiteiten te ondernemen. Als dit wegvalt, kan dit juist leiden tot meer negatieve emoties, zoals je somber of eenzaam voelen²Liu, Y., Mohamad, E. M. W., Azlan, A. A., & Tan, Y. (2025). Am I Happier Without You? Sociale media Detox and Well-Being: A Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials. Behavioral Sciences, 15(3), 290. https://doi.org/10.3390/bs15030290.

Daarnaast speelt het placebo-effect waarschijnlijk ook een rol: als je verwacht dat je je beter gaat voelen door een detox, dan voel je je vaak ook wat beter. Maar dat komt dan vooral door de verwachting. Daardoor kun je gaan denken dat sociale media dé oorzaak zijn van hoe je je voelt, terwijl er meestal ook veel andere dingen spelen.

Bovendien zorgt een korte pauze er niet altijd voor dat je gedrag verandert³Ramadhan, R. N., Rampengan, D. D., Yumnanisha, D. A., Setiono, S. B., Tjandra, K. C., Ariyanto, M. V., … & Empitu, M. A. (2024). Impacts of digital sociale media detox for mental health: A systematic review and meta-analysis. Narra J, 4(2), e786. https://doi.org/10.52225/narra.v4i2.786. Zodra je weer sociale media apps installeert, val je vaak terug in oude gewoontes. Zoals scrollen voordat je gaat slapen.

Het gaat erom dat je sociale media op een bewuste manier gebruikt. Een tijdelijke detox kan je dan wel helpen om na te denken over wat jij zoal doet op sociale media, en waarom. Stel jezelf vragen zoals:

• Krijg ik energie van sociale media?
• Word ik er blij van? Waar wel, en waar niet van?
• Welke rol spelen sociale media in mijn leven?

Pas je gebruik daarop aan. Ontvolg bijvoorbeeld accounts die je een slecht gevoel geven en volg accounts die je blij maken of inspireren. Vervang gewoontes die je niet helpen door nieuwe gewoontes die wel goed voor je zijn. Zit je bijvoorbeeld altijd op je telefoon voor het slapen? Koop een wekker en laat je telefoon uit de slaapkamer.

Kortom

Voor veel mensen is het niet nodig om helemaal met sociale media te stoppen. Het is wel beter om er bewust mee om te gaan. Dan ervaar je misschien zelfs meer voordelen dan bij een volledige detox.

Wil je weten hoe je bewust om kunt gaan met sociale media? Bekijk dan onze Tips voor mindful scrollen.