Wat zijn sociale media?

Sociale media zijn websites en apps waar je berichten, foto’s en video’s kunt delen met anderen. Een belangrijke eigenschap van sociale media is dat het twee richtingen heeft: jij deelt iets, en anderen kunnen daar weer op reageren. En zo kun jij dus ook reageren op foto’s, video’s of verhalen die anderen delen. Denk aan een digitaal plein waar iedereen kan meepraten. Dat maakt sociale media anders dan veel andere ‘media’, zoals de televisie of krant. Bij sociale media kun je zowel toeschouwer als deelnemer zijn.

Bij sociale media denken we vaak aan Facebook of TikTok. Maar er bestaan veel verschillende soorten sociale media. Er zijn bijvoorbeeld platforms die gemaakt zijn zodat jij vooral dingen kunt delen met mensen die je kent. Maar je hebt ook platforms waarbij je juist dingen kunt delen met veel mensen die je niet kent.

WhatsApp, Signal, Facebook Messenger en Snapchat zijn sociale media waar je vooral contact hebt met mensen die je kent. Dat zijn messaging-apps of berichtenapps, waarbij je berichten, foto’s of video’s naar specifieke mensen stuurt. Deze berichtenapps zijn ontstaan uit het vroegere ‘SMS’en’. Maar in plaats van dat je beltegoed moet gebruiken om elkaar een bericht te sturen kun je dat nu via je internet doen. De meeste berichtenapps gaan vooral om het sturen van tekst, al kun je vaak ook foto’s of video’s sturen. Snapchat is daarin een uitzondering: daarin stuur je elkaar eigenlijk altijd video’s of foto’s, die na een korte tijd weer verdwijnen.

Bij andere apps kun je berichten of beelden delen met meer mensen. Voorbeelden van zulke apps zijn Facebook, Instagram, TikTok, LinkedIn en X (vroeger Twitter). Via dit soort apps kun je vaak in contact komen met mensen die je niet kent. Dat heeft zowel voordelen als nadelen. Het is goed om open te blijven staan voor andere meningen, en te horen wat andere mensen doen en vinden. Maar contact met mensen die je niet kent kan ook risico’s met zich meebrengen: het is bijvoorbeeld moeilijk om te weten of iemand echt is wie die zegt te zijn. Gelukkig kun je op sociale media de instellingen aanpassen. Daarmee kun je zelf bepalen wie jouw posts mag zien.

Dan zijn er ook apps die door sommigen wel worden gezien als een sociaal medium, en door anderen niet. YouTube bijvoorbeeld. Sommige mensen gebruiken YouTube alleen maar om video’s te kijken, zoals je ook bij een televisie zou doen. Maar sommige mensen doen meer op het platform, bijvoorbeeld een video ‘liken’ of op de video’s van anderen reageren.

Het is goed om te beseffen dat sociale media vaak veranderen over de tijd heen. Zo komen er bij bestaande apps nieuwe functies. Ook komen er soms nieuwe sociale media bij (bijvoorbeeld BlueSky of BeReal). Omdat er veel veranderingen zijn is het belangrijk goed op te blijven letten of een app nog past bij wat jij wilt.

Soms worden er namelijk functies toegevoegd die jouw ervaring leuker óf minder leuk kunnen maken. Ook kan het zijn dat platforms hun regels veranderen over waar jij allemaal mee akkoord gaat als jij hun app gebruikt. Die regels zijn soms moeilijk om te lezen, maar kunnen wel invloed hebben op jouw privacy. Daarom is het belangrijk om alert te blijven!

Of je nu WhatsApp gebruikt om met je beste vriend te appen, op TikTok video’s bekijkt, of via Facebook contact houdt met familie – belangrijk is dat jij sociale media gebruikt op een manier die bij jou past. Er is geen ‘juiste’ manier, zolang je er maar bewust mee omgaat.