Veelgestelde vragen over digitale balans

We spreken van problematisch socialemediagebruik als het je leven in de weg zit. Het zorgt dan voor problemen, bijvoorbeeld met je werk of school, je relaties of je gezondheid. Je bent er veel mee bezig, ook als je niet online bent, en je hebt steeds meer tijd nodig om hetzelfde fijne gevoel te krijgen. Soms gebruik je sociale media vooral om stress of problemen te vergeten. Verder lukt het niet om minder sociale media te gebruiken, ook al wil je dat wel. En kun je zelfs onrustig, angstig of prikkelbaar worden als je het niet gebruikt.

Let op: één zo’n signaal betekent niet meteen dat er een probleem is. Het gaat er vooral om of je meerdere signalen herkent én of sociale media duidelijk negatieve gevolgen heeft in je dagelijks leven.

Het belangrijkste verschil is de impact op je leven. Er is mogelijk sprake van problematisch socialemediagebruik als het problemen veroorzaakt met relaties, op werk, school of voor je gezondheid. En als je niet kunt stoppen terwijl je dat wel wilt. Veel tijd op sociale media doorbrengen is op zichzelf geen verslaving. Lees daar meer over in het artikel ‘Verslaafd zijn aan sociale media, bestaat dat?’

Nee. Socialemediaverslaving staat niet in de DSM-5 of ICD-11. Wel erkent de ICD-11 ‘gamestoornis’ (gaming disorder), wat sommige onderzoekers als aanleiding zien om ook socialemediaverslaving te erkennen. Maar wetenschappers zijn het er nog niet over eens. Ook zijn er veel bezwaren tegen het gebruik van de term ‘socialemediaverslaving’. Lees daar meer over in het artikel ‘Verslaafd zijn aan sociale media, bestaat dat?’.

Mensen doen een sociale media detox om even afstand te nemen, minder afleiding en prikkels te hebben, meer tijd over te houden voor andere dingen, een minder opgejaagd of gestrest gevoel te hebben, de controle terug te krijgen over het gebruik of om bijvoorbeeld niet meer geconfronteerd te willen worden met onrealistische beelden.

Het woord ‘detox’ betekent letterlijk ontgiften. Bij sociale media gaat het om tijdelijk stoppen met gebruik, bijvoorbeeld een dag, week of maand.

Niet altijd en meestal niet lang. Dat komt doordat sociale media ook voordelen heeft. Ook kan er sprake zijn van een placebo-effect: als je verwacht dat je je beter gaat voelen door een detox, dan voel je je vaak ook beter, maar dat kan vooral komen door die verwachting. Tot slot kun je weer in oude gewoontes vallen als je na de detox weer sociale media gaat gebruiken.